Nhận diện những khoảng trống trong phát triển kinh tế tuần hoàn ngành tôm

Ngành tôm đứng trước những yêu cầu mới

Ngày 21.9, Diễn đàn Đối tác công tư (PPP) thúc đẩy Kinh tế tuần hoàn ngành Tôm tại Đồng bằng sông Cửu Long đã diễn ra tại TP Cần Thơ.

Diễn đàn đối tác công tư (PPP) thúc đẩy kinh tế tuần hoàn ngành tôm khu vực ĐBSCL được tổ chức tại TP Cần Thơ vào ngày 21.9. Ảnh: Mỹ Ly

Tại diễn đàn, ông Vũ Đức Đam Quang - Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - nhận định, ngành tôm có vị trí quan trọng trong sản xuất, xuất khẩu và tạo sinh kế cho người dân, đặc biệt tại khu vực ĐBSCL.

Năm 2025, xuất khẩu tôm của Việt Nam đạt khoảng 4,6 tỉ USD, chiếm khoảng 35–45% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

Tuy nhiên, quá trình phát triển ngành đang đứng trước nhiều yêu cầu mới. Chi phí đầu vào, đặc biệt là thức ăn, năng lượng và xử lý môi trường, ngày càng tạo áp lực lên hiệu quả sản xuất. Biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, dịch bệnh và những thay đổi về điều kiện môi trường tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động nuôi tôm.

Ông Vũ Đức Đam Quang - Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế - phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Mỹ Ly (chụp ngày 21.9)

Các thị trường xuất khẩu ngày càng quan tâm đến truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, trách nhiệm môi trường và tính bền vững của toàn bộ chuỗi giá trị.

“Những yêu cầu này đặt ra một vấn đề rất rõ: ngành tôm cần tiếp tục đổi mới mô hình sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải, đồng thời tăng khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế”, ông Quang nhấn mạnh.

Trong bối cảnh này, ông Quang cho rằng kinh tế tuần hoàn đang mở ra một hướng tiếp cận phù hợp cho quá trình chuyển đổi của ngành tôm, thông qua việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tái sử dụng nước và phụ phẩm, tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ và tăng cường minh bạch dữ liệu.

Thực tế đã xuất hiện những mô hình, sáng kiến có tính khả thi. Đây là cơ sở để tiếp tục kết nối công nghệ, tài chính và thị trường, thúc đẩy các mô hình hợp tác công tư và nhân rộng các giải pháp phù hợp.

Không phải công nghệ riêng lẻ

Ông Ngô Thế Anh - Trưởng phòng nuôi trồng Thủy sản, Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) – xác định kinh tế tuần hoàn ngành tôm không phải một công nghệ riêng lẻ mà là cách tổ chức lại sản xuất theo hướng hiệu quả, tuần hoàn và bền vững.

Đáng chú ý, việc phát triển kinh tế tuần hoàn trong ngành tôm hiện nay vẫn còn những khoảng trống cần nhận diện đúng. Trước hết là vấn đề thể chế, chính sách và quản trị. Mặc dù đã có các chủ trương và chính sách liên quan, nhưng những quy định cụ thể, chi tiết đối với kinh tế tuần hoàn trong ngành tôm vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện.

Các diễn giả đối thoại, thảo luận tại diễn đàn. Ảnh: Mỹ Ly (chụp ngày 21.9)

Bên cạnh đó là những vấn đề về hạ tầng, công nghệ, dữ liệu, thị trường tài chính, tổ chức sản xuất và năng lực thực hiện.

Theo ông Ngô Thế Anh, việc giải quyết các khoảng trống này là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa kinh tế tuần hoàn trong ngành tôm, hướng tới sản xuất xanh, giá trị cao, phát thải thấp và phát triển bền vững.

Đồng thời, cần có sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp, người nuôi, các tổ chức nghiên cứu và các đối tác liên quan để cùng chia sẻ trách nhiệm, nguồn lực và lợi ích.

Trong đó, khu vực công cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, hỗ trợ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện. Khu vực hợp tác công - tư cần đồng hành, chia sẻ và tạo ra giá trị; xác định rõ vai trò của Nhà nước, doanh nghiệp và người nuôi trong sử dụng nguồn lực và bảo đảm tính bền vững. Đối với đầu tư, cần quan tâm đến vốn, công nghệ, quản trị, phát triển mô hình, liên kết chuỗi và mở rộng thị trường.