Quy định mới EUDR giảm 75% gánh nặng thủ tục hành chính

Sáng 26/5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Phái đoàn Liên minh Châu Âu tại Việt Nam, Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Hội nghị cập nhật quy định của Liên minh châu Âu về sản phẩm không gây mất rừng (EUDR) sau khi EU chính thức công bố quy định cập nhật mới từ ngày 4/5.

Cuộc họp trong khuôn khổ Kế hoạch hành động năm 2026 của Dự án Nông nghiệp bền vững vì hệ sinh thái rừng Việt Nam (SAFE). Ảnh: Kiều Chi.

'Rủi ro thấp' không có nghĩa là không có rủi ro

Phát biểu khai mạc, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Trưởng Nhóm công tác cho biết, cuộc họp nhằm cập nhật tới các cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và các cá nhân quan tâm những yêu cầu mới nhất về EUDR và những kết quả mà Việt Nam đã đạt được, cũng như tiến độ triển khai việc thích ứng EUDR trong lĩnh vực lâm nghiệp, ngành hàng cà phê, cao su.

Những thay đổi cốt lõi từ bản cập nhật này bao gồm: đơn giản hóa bản kê khai trách nhiệm giải trình đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ ở khâu sản xuất ban đầu; cập nhật phạm vi sản phẩm áp dụng, trong đó bổ sung mặt hàng cà phê hòa tan và các dẫn xuất từ dầu cọ; cho phép doanh nghiệp tự nguyện lập nhóm đồng thời nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin.

"Tuy vậy, việc Việt Nam được xếp vào nhóm "rủi ro thấp" về mất rừng không có nghĩa là không có rủi ro, hay được miễn trừ nghĩa vụ thẩm định và minh bạch tiêu chuẩn", ông Tuấn khẳng định.

Bản hướng dẫn quy định phiên bản lần thứ ba ban hành trong tháng này đã đặt ra nhiều thách thức và nút thắt kỹ thuật mới buộc Việt Nam cần sớm hoàn thiện bản đồ ranh giới rừng, hệ thống cơ sở dữ liệu vùng trồng, kiểm soát và truy xuất nguồn gốc và tăng cường năng lực cho các doanh nghiệp, nông hộ nhỏ.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Trưởng Nhóm công tác chung về EUDR. Ảnh: Kiều Chi.

Tự động hóa, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ

Cập nhật từ Phái đoàn EU tại Việt Nam, Bí thư thứ nhất Cyril Loisel đánh giá tỷ lệ mất rừng của Việt Nam ở mức thấp, do đó doanh nghiệp được hưởng cơ chế đơn giản hóa trong thực hiện trách nhiệm giải trình.

Điều này đồng nghĩa, doanh nghiệp xuất khẩu cà phê sang EU có thể sử dụng các thông tin công khai sẵn có để chứng minh mức độ rủi ro thấp mà không cần thực hiện đánh giá chuyên sâu đối với toàn bộ chuỗi cung ứng.

Về hệ thống thông tin EUDR, EU đang nâng cấp theo hướng tự động hóa nhiều hơn, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối trực tiếp thay vì nhập dữ liệu thủ công. Hệ thống mới sẽ bổ sung chức năng khai báo đơn giản hóa cho doanh nghiệp nhỏ, đăng ký vai trò mới, lập nhóm tự nguyện như hợp tác xã hoặc hiệp hội ngành hàng, đồng thời tăng khả năng kết nối với hệ thống dữ liệu của các quốc gia thành viên EU.

"Theo đánh giá của chúng tôi, các thay đổi này sẽ giúp giảm khoảng 75% gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp", Bí thư thứ nhất Cyril nhấn mạnh.

Ông Cyril Loisel, Bí thư thứ nhất, Phái Đoàn Liên minh Châu Âu tại Việt Nam. Ảnh: Kiều Chi.

Các doanh nghiệp lưu ý thời điểm áp dụng quy định từ 30/12/2026. EU đang tập trung hỗ trợ quá trình triển khai và bảo đảm quy định được áp dụng thành công.

Chúng tôi cũng ban hành phiên bản cập nhật của những câu hỏi thường gặp (FAQs) tổng hợp các vấn đề được doanh nghiệp từ nhiều quốc gia và nhiều chuỗi cung ứng khác nhau quan tâm nhiều nhất.

Một số điều chỉnh khác đối với danh mục sản phẩm thuộc phạm vi áp dụng. Chẳng hạn, một số sản phẩm da động vật dùng để sản xuất giày dép, túi xách… đã được loại khỏi danh mục.

Trong ngành cà phê, quy định EUDR mở rộng sang cà phê hòa tan sản xuất từ cà phê hạt, do mặt hàng này cũng có nguy cơ gây mất rừng tại một số khu vực. Nhưng ông đánh giá, việc bổ sung cà phê hòa tan không làm phát sinh nhiều yêu cầu thông tin hơn so với cà phê hạt và có thể tích hợp tương đối dễ dàng.

Ông Cyril Loisel cho biết: "Chúng tôi đánh giá cao sự hợp tác, phối hợp triển khai quy định EUDR của Việt Nam trong những năm gần đây. Song song, nhiều chuỗi cung ứng cà phê, cao su và gỗ cũng đang tích cực chuẩn bị để sẵn sàng tham gia thực hiện quy định".

Bộ NN-MT cùng các địa phương, tổ chức quốc tế đang đẩy mạnh rà soát, kiểm tra thực địa và cập nhật dữ liệu che phủ rừng, vùng trồng nhằm đồng bộ các nguồn thông tin, qua đó xây dựng hệ thống bản đồ dữ liệu chính xác, tin cậy.