Tăng tốc trên đường đua xuất khẩu 73 - 74 tỷ USD

Kiên định mục tiêu dù đà tăng đang chững

Trong quý I năm 2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì quy mô lớn với tổng kim ngạch ước đạt 16,69 tỷ USD, tăng 2,1% so với cùng kỳ, qua đó tạo mức xuất siêu 4,59 tỷ USD, tăng 4,6%.

Cơ cấu xuất khẩu cho thấy sự phân hóa rõ giữa các nhóm hàng: nông sản đạt 8,6 tỷ USD tăng 0,3%, thủy sản 2,52 tỷ USD với mức tăng trưởng tích cực 9,1%, trong khi lâm sản đạt 3,97 tỷ USD nhưng suy giảm 5,6%; riêng lĩnh vực chăn nuôi ghi nhận mức tăng trưởng cao, trên 50%.

Về giá xuất khẩu, hầu hết các mặt hàng chủ lực (gạo, cà phê, cao su, hạt điều, hồ tiêu) đều có xu hướng giảm giá bình quân từ 0,8% đến 16,8%.

Về thị trường, xuất khẩu tiếp tục tập trung vào các đối tác lớn, trong đó Trung Quốc chiếm 22,1% thị phần và tăng trưởng mạnh 32,7%, Hoa Kỳ chiếm 20,7% nhưng giảm 8,6%, còn Nhật Bản chiếm 16,2% và giảm nhẹ 2,1%, phản ánh xu hướng dịch chuyển và tái cân bằng thị trường trong bối cảnh biến động thương mại toàn cầu.

Nhìn chung, mặc dù tổng kim ngạch xuất khẩu vẫn duy trì xu hướng tăng trưởng nhưng tốc độ tăng đã có sự suy giảm do khó khăn về thị trường.

Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản được dự báo sẽ gặp khó khăn trong thời gian tới do tác động của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông, làm gia tăng rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí năng lượng và vận tải quốc tế.

Mặc dù vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vẫn giữ mục tiêu duy trì đà tăng trưởng ổn định trong năm 2026 với tốc độ tăng trưởng toàn khu vực nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 3,7% và phấn đấu đạt 4%.

Trong đó, từng lĩnh vực có định hướng tăng trưởng cụ thể: nông nghiệp khoảng 3,86%, thủy sản 4,42% và lâm nghiệp 5,51%. Tăng trưởng được phân bổ theo từng giai đoạn trong năm, quý I đạt 3,6%, 6 tháng dự kiến đạt 3,7%, quý III dao động từ 3,8% đến 3,9%, 9 tháng từ 3,7% đến 3,9% và cả năm phấn đấu đạt mức 3,7% - 4%.

Cùng với đó, ngành hướng tới mục tiêu xuất khẩu với tổng kim ngạch nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 73 - 74 tỷ USD, tương ứng mức tăng từ 4,2% đến 5,6% so với ước thực hiện năm 2025, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của ngành trong nền kinh tế.

Giai đoạn tăng tốc quyết định

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt là xung đột chính trị và biến động chính sách thương mại, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường vẫn khẳng định trong những tháng đầu năm ngành đã đạt nhiều kết quả quan trọng.

Với tình hình sản xuất và xuất khẩu tháng 1 đạt mức khá, tháng 2 tăng cao, nhưng đến tháng 3 lại giảm rõ rệt, nếu xu hướng này không được tháo gỡ kịp thời, việc hoàn thành mục tiêu tăng trưởng sẽ gặp nhiều khó khăn. Do đó, quý II được lãnh đạo Bộ đánh giá là có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là giai đoạn cần tăng tốc toàn diện.

Vấn đề xây dựng thương hiệu và hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn sản phẩm xuất khẩu được lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặc biệt quan tâm, nhất là bảo đảm an toàn thực phẩm. Bộ cũng đã kêu gọi doanh nghiệp không ép giá thu mua, thậm chí tăng giá mua hỗ trợ người dân. Nhiều đơn vị cung cấp vật tư cam kết không tăng giá. Việc này nhằm đảm bảo người dân có lợi nhuận hợp lý để tái sản xuất, nhất là trong điều kiện chi phí đầu vào tăng cao.

Nhiệm vụ từ Chính phủ mới

Đầu tháng 4, ngay trong kỳ họp thứ 1 của Quốc hội khóa XVI, các mục tiêu tăng trưởng của ngành nông nghiệp và môi trường đã được Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các thành viên Chính phủ mới trình bày trước Quốc hội trong mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội những tháng còn lại của năm 2026, cũng như giai đoạn 2026 - 2030.

Các nhiệm vụ của ngành nông nghiệp và môi trường được Thủ tướng Lê Minh Hưng đề cập trong báo cáo trước Quốc hội đầu tháng 4. Ảnh: Tùng Đinh.

Cụ thể, trong lĩnh vực nông nghiệp, Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững, giá trị gia tăng cao.

Cũng trong đầu tháng 4, Nghị quyết số 85/NQ-CP của Chính phủ liên quan đến Nghị quyết số 19-NQ/TW, khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã nêu rõ:

Cần cơ cấu lại các tiểu ngành, lĩnh vực và trong từng ngành thực chất, hiệu quả, gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng thông qua tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh, tính tự chủ, khả năng thích ứng và sức chống chịu của nền kinh tế.

Ngoài ra, cần tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh, gắn với chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và xây dựng mã số vùng trồng, vùng nuôi... đáp ứng yêu cầu thị trường; thực hiện chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm theo hướng "xanh", ít phát thải và bền vững thông qua việc thúc đẩy phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong sản xuất nông nghiệp.

Với mục tiêu xuất khẩu năm 2026 đạt 73 - 74 tỷ USD, ngành cần tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm thương hiệu Việt Nam thâm nhập vào hệ thống phân phối quốc tế, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.